Perdices, poesía e alegría

Nordesía (Xerardo Quintiá, 27-10-2019)Frecuento dende hai anos a escrita do friolés Xerardo Quintiá e nestas e noutras páxinas teño comentado diversos poemarios e obras narrativas súas destinadas ao público medrado. Pois ben, quero hoxe convidar á lectura dun seu texto pensado para o lectorado máis miúdo, O país do Gran Furado, un álbum infantil de pequeno formato que ve a luz da man de Baía Edicións.

O país do Gran Furado é unha deliciosa parábola que nos traslada a un territorio imaxinario no que “está prohibido que as mulleres coman perdices e sexan felices, que lean poesía, tanto de noite como de día, e que anden coas orellas merdentas”. O tirano deste país de interdicións é MAXI-Miliano, quen “dispón de 18 ministros, todos eles rabudos e sinistros, e de 19 policías moinantes, que patrullan vestidos con lazos e turbantes”.

Un mundo así, por forza ten que mudar, polo que as mulleres deste país, capitaneadas por Toribia, revolucionaria vocalista do grupo musical As Eskorna-Kabras, lidera unha revolta para derrocar a MAXI-Miliano e os seus secuaces, aos que prenden e obrigan a comer perdices guisadas, escoitar poemas de Kika Chaveta, a gran poeta, e non lles deixan lavar as orellas.

Deste xeito, conseguen que MAXI-Miliano e os seus ministros e policías comprendan que outro mundo con máis equidade é posible e que vivir en pé de igualdade coas súas compañeiras mulleres é infindamente mellor, o que fai que o país do Gran Furando acabe por se transformar no país do Gran Lago, onde as mulleres deixan de ser súbditas de vontade anulada e poden lavar ou non as orellas e “tanto mulleres como homes traballan xuntos, e xuntos xogan ás agochadas, e xuntos son felices, e xuntos comen perdices, e xuntos len poesía, ás veces de noite e ás veces de día”.

A historia de Quintiá ha gañar a quen a ela se achegue pola desbordante imaxinación que destila, mais tamén polo vaporizado humorístico e a fina ironía que moitas páxinas amosan, pois ten non pouco de paródico. Personaxes, accións e situacións convidan ás máis pequenas e pequenos da casa e aos que con eles estamos a deternos a considerar o mundo de inxustizas que, moitas veces sen decatarnos, perpetuamos. Como escrita radicada na aposta pola igualdade de xénero, hai nesta trama un especial engado no que se consegue trasladar a quen vai lendo a necesidade de repensarse e, dun xeito amable pero clarividente, a reconducirse alí onde non se actúa ben. É a arte da fantasía luminosa ao servizo da persuasión para o ben social.

Todo este amenísimo país en positiva e pacífica transformación que Quintiá soñou fíxose real en canto Noemí López Vázquez o debuxou. A artista lucense, unha das mellores ilustradoras de Galicia, ideou para a historia imaxes cheas de apasteladas cores, que suxiren o relato mesmo máis alá do propio texto, que o fan gravitar nas súas liñas redondeadas, sempre en perfecto balance nos puntos de fuga, na osixenación das páxinas e no xogo de planos, ateigadas de detalles e pulcritude absoluta no trazo, cun intelixente e insinuante xogo de sombras e intensidades na paleta. Ler o fantástico relato de Quintiá a través dos ollos de López Vázquez é unha experiencia lediciosa coma poucas.

Sospeito que moito do que levo exposto houbo convencer tamén ao xurado do II Premio Fina Casalderrey de Literatura Infantil pola Igualdade, quen este mesmo ano galardoou a Xerardo Quintiá. Non me cabe dúbida de que foi un acerto. Como tamén o foi a impecable execución editorial coa que o presenta agora este libro Baía Edicións sumándolle a maxia creativa de Noemí López Vázquez. Sexan parabéns por agasallarnos con tan proveitosa lectura e, a quen pasades agora por estas miñas liñas, un consello: non deixedes de facervos con este divertido e revelador relato, sería unha mágoa que seguísemos cavando no Gran Furado.

[El Ideal GallegoDiario de Ferrol, 27-10-2019]

Radiocrítica 15-6-2015

Detalle ventá Ames RadioVelaquí unha nova Radiocrítica emitida o luns día 15 de xuño en Ames Radio (accesible on line aquí). Nesta ocasión falei con Juan Luis Silva da novela O viaxeiro radical de Xerardo Quintiá (0:50); da escolma Un bosque novo. Antoloxía da poesía gaélica contemporánea, traducida por Carmen Rodríguez Alonso (7:07); do volume colectivo No tempo de Follas novas. Unha viaxe pola literatura universal, coordinado por Pilar García Negro (13:18), e do relato A rula, o peluche e a nena, de Paco Martín (18:14).

Audio I

Xerardo Quintiá, animal melancólico

Dende que se dera a coñecer a finais dos noventa, o poeta e narrador Xerardo Quintiá ten desenvolvido unha sólida traxectoria que conseguiu referencialo como un dos máis interesantes autores de entre os xurdidos nestas últimas dúas décadas.

Obras como Finísimo po nas ás (1997), o volume de relatos O libro dos aparecidos (2002) ou os poemarios Poesía en ruta (2007) e o recente Fornelos & Fornelos (2011), entre outros, testemuñan o excelente oficio que o autor foi logrando nestes anos.

Regresa agora Quintiá á arena literaria cunha nova proposta narrativa: o libro de contos Hotel Cidade Sur, editado por Galaxia, casa na que pode atoparse o groso da súa produción e que acolle desta volta oito novas historias ben características do modus scribendi do friolés.

Hai en toda a literatura de Quintiá presenzas e motivos recorrentes, atmosferas que impregnan os seus textos e que viaxan dunha obra a outra, creando un cronotopo xenuíno que se rexe polas súas propias regras e que ten no Fornelos natal, no Friol tribal e no Lugo formativo e vital os tres vértices dun triángulo locativo que aboia nun tempo suspenso, ancorado na memoria dos anos oitenta como eixe referente arredor do que orbita todo.

Neste sentido, o fondo de todas as historias reunidas en Hotel Cidade Sur e mesmo os personaxes, sucesos e alusións dalgúns dos relatos conectan, directamente, co universo trazado en libros anteriores, sobre todo nos amentados Finísimo po na ás e mais Fornelos & Fornelos. Alí estaba xa ese protagonista infantil, medrado entre o alindar das vacas e os ‘puños fóra’ de Mazinger Z, ese neno que batía os carreiros e congostras na compaña de inseparables cánidos —Titó ou Sandokán, igual dá—, o mesmo rapazolo que experimentou a vertixe do primeiro amor, do bico primeiro, e desenraizou ao ter que ir estudar en poboación allea, un tanto afastada do benamado eido natal.

Seguir lendo

Fornelos: memoria da tribo

 A traxectoria literaria de Xerardo Quintiá deixa tras de si un ronsel de interesantes títulos tanto narrativos coma poéticos. Mesmo se ten atrevido coa escrita infantoxuvenil e, ocasionalmente, o libro de viaxes, polo que non pode dicirse que os tres lustros últimos non teña dado ao luz acabadas mostras da súa versatilidade e oficio.

Fornelos & Fornelos é o seu terceiro libro de poemas e foi distinguido co Premio de Poesía Fiz Vergara Vilariño, nunha convocatoria, cómpre dicilo, na que formaron parte do xurado outr@s tres excelentes poetas como son Chus Pato, Baldo Ramos e Xiana Arias, quen tiveron a compaña de María Casar (presidenta da Asociación Cultural Ergueitos) e mais Xermán Arias (concelleiro de Cultura do Concello de Sarria).

Divido en catro seccións, o poemario figura integramente centrado na revisitación anímica, rememorativa e mesmo conceptual do lugar natal de Fornelos, no concello lugués de Friol, tal como anuncia o propio título.

A visión que deste universo matriz se nos dá é a dun mundo que fulgura dende a súa propia ruína, un territorio no que lampexa o espírito de anónimos heroes, xentes do común que fixeron das súas comúns andainas epifanías reveladoras na formación e no ser adulto do poeta que os evoca, que os convoca no canto eternizándoos na verba, facéndoos depositarios dunha tradición herdada da que el se sente un dos últimos elos, talvez o derradeiro, nun mundo que esfarela irremediablemente, do que só podemos intuír o cascallo do que foi, pero que ha seguir sendo sempre nutricia esencia do que o cantor é.

Impregandos de forte telurismo, estes poemas do paraíso da infancia, evocadores e melancólicos, emparentan ou homenaxean voces varias tanto da nosa tradición como doutras foráneas e así desfilan por estes versos Cunqueiro, Celso Emilio, Akhmátova, Torga, Whitman, a propia Chus Pato…

Poesía do que se perdeu pero ha de ir sempre cun, poesía do que fomos e nos fixo sermos, poesía fundante, das raiceiras, memoria da tribo.