Plis a intrépida

Nordesía (Toño Núñez, 3-2-2019)Resúltame abondo difícil decidir que é, esencial e literariamente falando, Toño Núñez. Podería asegurar que temos nel un meritorio narrador e non erraría, pois non cómpre máis que ler moitas páxinas de Navia, nai (2006), algúns dos seus relatos premiados en diversos certames ou os contos cos que colaborou en diferentes libros colectivos para confirmalo. Tamén acertaría se aseverase que o durame de seu é cerna de poeta, pois textos como Navia I e II (1986), Lugo (1987), Radiografía (2003), Chove (2004) e, sobre todo, Poemas de amor en outono (2005) falan ás claras desta vocación versal. Penso que non andaría desencamiñado tampouco se declarase que o seu é o ensaio e que non pouco é o que ten escrito sobre as terras lucuorientais e outras realidades en diferentes medios de comunicación e espazos diversos.

Agora ben, se hai un eido no que Núñez ten desenvolvido unha andaina intensa e continuada ese é, con certeza, o da escrita para o lectorado máis novo, onde a súa é considerada xa unha das voces infantoxuvenís máis talentosas do panorama galego. Velaí están para espellalo títulos como O soño de Ánxela (1999), O señor mago e a folla (2000), Amores de gato e rato (2005), Macedonia de froitas (2005), O pirata Metepata (2006), O monstro dos Ancares (2007), Mago Goma (2009) ou De como Chispo, o esquío, puido co frío (2014).

A estes últimos títulos súmase agora A gotiña viaxeira, unha obra implementada ou enriquecida, que non só participa da narración en verso como columna vertebral, senón que acaba por se converter nun produto multiartístico que engade como ilustración á historia un relato visual ideado polo afamado pintor lugués Miguel Anxo Macía, a propia historia contada de viva voz polo autor e mais Iria Estévez nun cd anexo e un audiovisual de Xosé Reigosa e músicas do grupo Batital e mais Francisco M. Fernández Muinelo, tamén incorporadas a este cd.

Por tanto, A gotiña viaxeira é un álbum ilustrado e tamén un libro-cd, mais sobre todo é unha atractiva historia que nos aprende o alto valor da auga como piar da vida no planeta e que asenta precisamente no relato circular do ciclo da auga a súa trama principal. Deste xeito, a afouta e curiosa pinga Plis decide marchar coñecer mundo e viaxa primeiro a unha nube á que ascende vaporosa para logo volver á terra entre as flores, pasar despois a un regatiño e, finalmente, ao río Navia, matria do escritor, onde se xunta con moitas outras gotiñas que rematan entoando a coro unha animada canción que recolle a memoria da súa aventura. Como colofón, un texto no que se lembra o precioso ben que a auga doce é, así como a súa escaseza e a necesidade de preservala.

Xa que logo, a obra suma ao interese literario transparentes valores didácticos, que fan deste álbum unha proposta pedagóxica ideal para traballar na aula tanto dende as materias de lingua e literatura coma na docencia das ciencias naturais, ámbitos nos que este libro-cd por forza resultará unha lectura do máis proveitosa.

Doutra parte, a delicadeza destes versos, ateigados de sonoras vibracións, dunha música velaíña que os cose e que flúe líquida, fan das páxinas de A gotiña viaxeira unha festa dos sentidos plena de sensorialidade, de referencias e suxestións ao dondo táctil, ao luminoso ollar, aos máis sutís sons, aos ben plurais sabores e aos recendos lembradoiros.

Impecable factura material a deste álbum, tirado no prelo de Fervenza Edicións, quen logrou plasmar toda a forza da escrita de Núñez e as imaxes de Macía, procurándolles agradecido acomodo no formato, nas tipografías, nas tinturas e papeis, para pórlle a guinda co cd anexo, ben útil tamén para recrear a vista e o oído, para compartir na aula, para escoitalo e velo en toda parte.

E velaquí remata o que hoxe quería escribir a propósito da intrépida aventura de A gotiña viaxeira. Así que, como ela diría: “E aquí se acaba/ a historia de Plis,/ a gotiña viaxeira,/ a gotiña aventureira;/ se sabedes outra mellor…/ Contádea, por favor!”.

[El Ideal GallegoDiario de Ferrol, 3-2-2019]

Poemas de Amor en Outono

toño nuñez presentacionO pasado venres 6 de novembro tiven o pracer de acompañar a Toño Núñez na presentación do seu poemario Poemas de Amor en Outono no Salón de Actos do Instituto Lucus Augusti. Na mesa estiveron tamén Xosé Otero Canto e mais Bruno Máez, un como moderador e recitador e o outro na apoiatura informático-cinematográfica. Amais, o grupo Batital amenizou a velada interpretando diversos temas, un deles musicación dunha composición do libro que se presentaba e que ilustrou Miguel Anxo Macía. As palabras que seguen foron as que dediquei a introducir o libro de versos do poeta de Navia.

A poesía é o gran milagre do mundo, deixou escrito Luís Pimentel, poeta maior desta urbs romana que nos acolle. E é verdade. Sen a palabra que aloumiña o Tempo, ¿quen podería aturar os días avarentos?, ¿como celebrar as xeiras solares? Somos raqueiros da verba. Tiramos dela as enerxías necesarias para fundar o futuro, para guiar o presente, para honrar o pasado. Por iso, que nos convoque hoxe aquí a celebración destes Poemas de Amor en Outono de Toño Núñez é a mellor confirmación, máis unha vez, de que somos por obra e arte da palabra, a casa do ser, o miliario áureo a partir do cal cobra sentido a medición do que imos sendo.

cuberta toñoCoñezo poucas persoas que posúan, en tan alto grao, a fe poética que Toño atesoura. Vencedor de todos os anxos soturnos do desalento, este meu amigo naviego conxurouse consigo mesmo para facer realidade unha arela: a de ver publicado este volume –en realidade un libro cd– na compaña dos seus amigos; a saber: o pintor Miguel Anxo Macía, responsable das ilustracións que visten estas páxinas; o fotógrafo e director de cine Bruno Máez, responsable das imaxes e montaxe do dvd que acompaña o libro; e o músico Carlos Díaz, encargado de facer vibrar sonoramente a palabra aquecida do poeta. Neste concerto, servidor tivo a fortuna de axudar a colocar o ramo cunhas palabras limiares, que son apenas unha salutación e desexo de boa fada para que estes Poemas de Amor en Outono se fagan ver de lonxe polo Fachinelo no peito dos letraferidos.

Toño, o amigo Toño, é un soñador. El sabe, coma min, que publicar un libro de poemas é como guindar un pétalo de rosa ao Gran Canón e agardar polo eco, que diría o escritor e periodista estadounidense Don Marquis. E, secasí, teima en darse na verba, en instituír o reino independente da súa palabra soberana, imperio do ser sentimental que lle dita o rumbo versal como unha sorte de buxola pola que guiar a singradura dos traballos e dos días.

O poeta de Vilameixide aprendeu pronto que a escrita non é a procura do oficio, que a palabra non se domea con postureos de profesional da Cultura e que Arte fai os versos, pero só o corazón é poeta.

Porque Toño non pode evitar poetizar, vai na súa esencia mesma, é un xeito de estar no mundo dende o que concibe a señardade do pasado en Navia, os amores e desamores que foron, son e, quen sabe, han ser e, xaora, as estrofas como látegos contra a incuria, o abandono, a inxustiza, o maltrato. Verbas ergueitas para a reparación histórica, para a irmandade e a solidariedade, tamén para a patria de Venus, para a paixón que arde nas arterias todas e, sempre, sempre, o nadir naviego, un Paradiso infante memoriado, cardiopaisaxe que vai cosida aos sangumiños, que alenta na santa dos ollos mesma.

Cando un percorre as planas de Poemas de Amor en Outono descobre pronto o incendio do corazón. Sabe, con seguranza indubitable, que é certo aquilo que aseguraba Hebbel de que a Humanidade soña por medio dos poetas. ¿Que é, se non un bieito soño exhortativo, a palabra do poeta cando canta?: “Contra a oligarquía/ da enxurrada liberal/ proclamo a poesía”. Outravolta a verba como “alimento do pobo”, “pan da revolución”. Ideais perennes.

interior toñoEste poemario de Toño non chega en calquera momento, como os seus propios versos declaran: “Bate o vento do outono/ na fiestra dos meus días./ As feridas da ilusión/ van pechando./ Marelean as follas dos castiros/ no Souto Escuro./ Coma os meus cabelos”. Xa que logo, Poema de amor en outono ve luz nunha conxuntura especialísima para o autor: o limes do algo máis de medio século no que habita este naviego. Vale, por tanto, dicir que tamén el anda no medio do camiño da súa vida e, neste caso, máis propiamente, porque cando o divino Dante escribiu os seus versos no Venres Santo de 1300 tiña trinta e cinco anos, pero a malaria levouno con tan só cincuenta e seis, impedíndolle seguir soñando con Beatrice. Endebén, Toño segue na cerna que o ha levar a facerse poeta centenario algún día e eu agardo ter a honra de que me distinga co convite de presentalo cando vaia cumpríndose a outra metade e un ande xa, tamén, nonaxenario. E en tanto non chega ese día, amigo Toño, beizón por terme á túa beira en día para ti tan sinalado.