Quokka Moka do outro lado do espello

Nordesía (María Solar, 24-3-2019)Nos últimos anos María Solar tense consolidado como un dos nomes de referencia na escrita tanto infantoxuvenil coma de adultos ou institucionalizada. Varios dos seus títulos son xa cita indispensable na nosa escrita destes lustros e, como tal, foron reeditados abondosamente e traducidos a diversas linguas. A verdadeira historia da mosca da tele (2012), Teño uns pés perfectos (2015), O meu pesadelo favorito (2015) ou o recente Os nenos da varíola (2017) son boas mostras desta positiva acollida por parte de público e crítica.

Aos libros anteriores súmase agora Quokka Moka, narración que aparece na Colección Merlín de Xerais con ben coloristas e atractivas ilustracións de Víctor Rivas.

Quokka, como o seu propio nome indica, é unha sorte de marsupial, un canguriño pequecho do tamaño dun gato que, como todos os da súa especie, ten a singular característica dun rictus moi expresivo, que fai que semelle estar sorrindo a perpetuidade. Tanto pola súa morfoloxía coma, sobre todo, polo seu aspecto riseiro os quokkas transmiten a aparencia de seres ‘adorables’, que presta axeitar no colo. Mais Quokka ten un xenio do demo, é rabechudo, ten moi mala idea e bota o día fastidiando a todo o mundo. Iso si, sen perder o riso. Velaí a contradición: o paradoxo do que parece, pero non é, que é o tema principal desta historia.

No vieiro da Alicia de Carroll, tamén Quokka Moka terá que afrontar unha viaxe iniciática a un outro mundo, o antiuniverso, onde todo parece acontecer ao revés. Este escenario favorece a lectura conceptual do relato, pois por medio dunha trama moi divertida e amena, chea de humor e momentos hilarantes, debrúzasenos de fondo cunha cuestión abondo transcendente: que é o normal? Quen fixa as regras de como debe ser a nosa etoloxía social? Máis aínda: ata que punto esas normas teñen sentido e son inamovibles?

De por parte, Quokka Moka é tamén unha fábula da superación e medre persoal, da capacidade de xerar empatía e da confirmación dos valores da amizade e a solidariedade, da consideración respectuosa do outro e da aposta pola comprensión do familiar e amigable.

Escrito con abraiante frescura, o relato de Solar lostreguea nos diálogos vivaces, serpea con admirable economía de recursos nas descricións e consegue un fraseo narrativo de impecable mecano, o que fai desta obra un texto de lectura máis que agradecida, diáfana, transparente e ao transversal alcance dunha franxa etaria e tipoloxía lectora moi ampla.

As aventuras de Quokka Moka a carón do seu amigo espectral, o sapo Roco, e mais da súa avoa na procura do amor quokko serven tamén a Solar para deslizar habelenciosamente unha outra reflexión sociolóxica que conecta esta historia con The Truman Show, o filme de Peter Weir, o que incide no carácter parabólico dunha trama ideada para que os pequenos máis miúdos e, tamén si, os pequenos grandiños nos poñamos a pensar en como cremos que somos, como nos ven que somos e como somos realmente.

Entretida, chea de momentos e pasaxes memorables e de moi agradable lectura, Quokka Moka é unha das obras máis suxestivas dos últimos tempos e confirma a María Solar como un valor ben sólido da nosa narrativa actual.

[El Ideal GallegoDiario de Ferrol, 24-3-2019]

Letras escolleitas

Mosaico cos libros destacados do 2015Traspasada a soleira do aninovo, acáelle facermos reconto do que o ano vello nos deixou literariamente, separar o gran da palla e gardar no celeiro o mellor e mais madurecido froito.

No eido da narrativa, o 2015 que se nos foi agasallounos con media ducia de títulos sobresalientes. É o caso desa homenaxe ao mundo dos libros, a liberdade e os soños que Manuel Rivas nos lega en O último día de Terranova. Tamén da historia de descubrimentos que mergullan nun pasado ilusionado e afinca nun presente rabudo que Antón Riveiro Coello debuxa en Os elefantes de Sokúrov. Evidentemente, o Eros e a Política que gobernan a revolución bolxevique de Inesa Armand e Lenin na Ostrácia de Teresa Moure, intensa alegoría de nós. De igual maneira, a memoria colectiva do Vigo que foi e que é e mais a peripecia familiar inzada de escuros segredos que Fran P. Lorenzo asina en Cabalos e lobos. Tamén si, a recreación do feraz universo trobadoresco que Manuel Portas deseña en Lourenço, xograr, avolto territorio de pugnas monárquicas, tiranías clasistas e amores non só corteses. Por remate, igual as Interferencias de Manuel Seixas, recuperado para a escrita pública tras un longo período de silencio que ve a luz ao final do túnel con este seu poderoso relato sobre a identidade e o destino.

O verso tamén brillou con forza o pasado ano. Fulgurou na (meta)poética dixital de Fran Alonso no seu vivificante Poetic@. Ardorou nesa cartografía hibridada entre o emotivo e o cognitivo que debroca na intuición pura en Zonas de tránsito de Ramón Neto. Espellou na estética disidente e subversiva de Elías Portela e o seu Bazar de traidores. Irisou en O que precede a caída é branco de Oriana Méndez, himno á esperanza silandeira, ao rumor rebelde do océano que agarda polo tsunami operario. E, xaora, eclosionou na epifanía cosmogónica, a revelación da raíz que tradea a poesía skáldica de Manuel Rivas en A boca da terra.

biblioteca america uscO teatro de noso vive horas difíciles, escasas. Emporiso, a calidade da súa escrita dramática está salva. Confírmao a metafísica sinfónica, o menos é máis contra o capitalismo cínico e hipócrita que berra Santiago Cortegoso en Smoke on the Water. Tamén as imaxes imantadoras, as personaxes agónicas e o fatum irremediable que todo o arrastra en Ela, piedade dos suicidas (Baía), do poliédrico Xavier Lama.

Houbo ceifa abondosa tamén na agra do infantoxuvenil. De entre o moito sementado, préstame espigar o onírico de imaxinación desbordante co que María Solar inzou O meu pesadelo favorito. Tamén o terror albo que arrepía en A neve interminable, de Agustín Fernández Paz, mestría na arquitectura do relato ao servizo de poderosas pulsións. Por descontado, a recuperación do noso acervo lendario na recreación versal e a refacta relatística de Antonio García Teijeiro e Antonio Reigosa en Lendo lendas, digo versos.

Ano de seca, ano de seda. Así foi para deixarnos páxinas farturentas coas que seguírmonos acompañando neste 2016 que agora escomezamos e ao que haberá que lle pedir, ao seu tempo, que renda non menor proveito.

[El Ideal GallegoDiario de Ferrol, 3-1-2016]

Altos voos televisivos

María Solar é un deses casos nos que o periodismo se acompaña da literatura de calidade. Acostumados como andamos a que showomenshowmen televisivos vomiten subprodutos que pretenden facer pasar por escrita de altura, que unha muller con tan longa e feliz traxectoria no mundo da radio e a televisión publicase nos últimos anos media ducia de destacados títulos no eido da narrativa infantoxuvenil é, coido, unha fundada razón para seguir crendo que xornalismo e ficción poden convivir en feliz casoiro.

A autora santiaguesa xa dera motivos para augurar unha traxectoria prometedora cando hai agora un lustro botaba a andar a súa andaina como narradora coa publicación de Boa sorte (2008), un traballo inaugural que gañou oficio no posterior O tempo do revés (2008) e O fillo do Pintamonas (2009), mais que acabou por dar os seus máis logrados froitos no moi ben perfilado Vou ter un irmán! (2012) e, en menor medida, no recente As meigas de Lupa (2012).

Pois ben, chega agora ás librerías de noso A verdadeira historia da mosca da tele, aventureira narración, divertida a rabiar, que protagoniza unha mosca común que vive nos platós da Compañía de Radio Televisión de Galicia e, por cousas do destino que o meu prurito antispoleirizador me impide desvelar, acabará viaxando por medio mundo e converténdose nun moi famoso e benquerido insecto.

Mais antes de seguir adiante coas consideracións sobre este entretido relato, convén aclararmos un extremo interpretativo esencial: esta non é unha narración ideal para rapazas e rapaces (seica, segundo a catalogación da editora, de dez anos en diante, aínda que, ao meu ver, hai certa inflación etaria nesa recomendación), senón tamén unha deliciosa lectura para adultas e adultos que desexen deixar voar a imaxinación nun pacto ficcional agradecido, transformado por Solar nunha auténtica nora de sorpresas.

Porque o que A verdadeira historia da mosca da tele sobrevoa —e nunca aquí o verbo podería ser máis acaído— non son unicamente as peripecias fabuladoras da mosca protagonista, pois é asemade unha sutil crónica de moitos hábitos, prácticas e procederes socioculturais de ben diversos pobos, conseguindo así coar entre liñas un reivindicativo cuestionamento de realidades tan complexas como, poño por caso, a problemática ecolóxica.

Amena, orixinal e de moi doada lectura, A verdadeira mosca da tele —publicada na colección Árbore da Editorial Galaxia con vistosas e moi ben traídas ilustracións de Ana Francisco e Jorge Vázquez— é unha obra máis que recomendable, que fará pasar a quen a ela se achegue moi gratos anacos tratando de descubrir as evolucións aéreas da súa imprevisible e entrañable protagonista.

[Publicado no xornal dixital Galicia Confidencial, 28-11-2012]

Con Lupa

María Solar, coñecida xornalista galega, é tamén dende hai anos asidua cultivadora da literatura infantil de noso, na que ten asinado textos narrativos como O tempo do revés (2008), Boa Sorte (2008), O fillo do pintamonas (2009) e o aínda recente Vou ter un irmán! (2011).

Regresa agora á actualidade literaria cun novo proxecto, a novela As meigas de Lupa, volume publicado na colección Fóra de Xogo de Edicións Xerais de Galicia co que a autora debuta no eido da escrita xuvenil.

Fiel ao feliz casoiro que en todos os seus textos se produce entre un natural afán didáctico —a súa formación como mestra e bióloga fana camiñar por ese vieiro— e unha animosa e rebordante pulsión imaxinativa —que non desapide de mil e unha marabillas e feitos sorprendentes—, Solar propón na súa nova novela unha historia na que reaproveita o vello lendario da raíña Lupa e o desembarco dos restos do apóstolo Santiago para recrear dende os nosos días unha trama de aventuras feéricas a ritmo deliciosamente cinematográfico, que para algo a autora é personaxe ben querido das cámaras de noso.

Narrada nunha alternancia temporal que logo leva o lector do século I despois de Cristo ata o presente indo e volvendo, As meigas de Lupa conseguen tecer un entretido relato inzado de aventuras e personaxes engaioladores de cativadora aura mítica.

Convén lembrar ao lectorado afecto a este tipo de historias que As meigas de Lupa é unha narración eminentemente xuvenil, o que explica —non sei se xustifica— que a súa autora relaxase o rigor nas descricións e caracterizacións históricas, opción máis asumible que algunhas outras fías soltas destas páxinas (cambios no nome de personaxes, inconsecuencias temporais, saltos de rácord e similares).

As meigas de Lupa, primas irmás en tantos sentidos de Harry Potter, das Winx, de Kika Superbruxa e moitos outros produtos de masivo consumo bibliocinematográfico e televisivo, han ofrecer ás nosas e aos nosos adolescentes unha trama amena e divertida, na que non falta a acción e o suspense e na que cómpre estar pendente para coñecer a resolución da enésima loita entre o Ben e o Mal que María Solar volve aquí felizmente propor.

[Publicado nos xornais El Ideal GallegoDiario de FerrolDiario de Arousa e Diario de Bergantiños, 26-8-2012]

Un misterio Solar

Agora que, devagariño, van albiscándose alá no fondo do calendario as datas do branco remate de ano convén ir pensando en libros que preste regalar. E claro, seguramente haberá algún lector pequeneiro ao que queiramos agasallar. E talvez se dea a circunstancia de ter que lle explicar misterios ben misteriosos…

Para ese caso, Vou ter un irmán!!! de María Solar é o tal. Un álbum deliciosamente ilustrado por Xosé Tomás onde a escritora santiaguesa nos presenta unha nena á que seus pais lle comunican a gozosa nova de que van ter un bebé.

Ante tal acontecemento, toda unha chea de preguntas acugúlanse na cabeciña da nena, que vai vendo saciada a súa curiosidade a través das explicacións de seus pais, do señor médico e da súa perspicaz observación. Ata que, por fin, chega o grande día e seu irmán André vén ao mundo para que ela acabe por facerse a súa máis devota e inseparable compaña.

O libro de Solar ten, ao meu ver, a grande virtude de moverse nun moi difícil arame de equilibrista literario: non presupón estúpido o lector (cousa máis adoita do desexable neste tipo de obras) e, porén, sabe manexarse nos seus rexistros e conceptualizacións para abeirar con éxito o seu discurso ao público ao que, inicialmente, vai dirixido.

Neste sentido, quero facer notar o natural realismo dos seus diálogos e das reaccións dos personaxes. Poño por caso: nunha altura da narración, a nena pregunta polo sexo que terá o bebé; seus pais explícanlle que non se pode escoller, que virá o que teña que vir e ela, con toda a lóxica esmagadora da que son capaces os cativos, responde despreocupada: “—Vale. Pero que sexa nena.” Só quen posúe a habelencia da observación atenta da realidade e a delicadeza para plasmar por escrito ese intenso mundo de emocións é quen de transmitir con tal acuidade a complexamente sinxela mente dos pícaros.

María Solar confirma con este seu magnífico Vou ter un irmán!!! unha carreira ascendente como narradora infantil, que nesta ocasión se veu idealmente maridada coa excepcional interpretación en imaxes da historia levada a cabo por Xosé Tomás. Un tándem gañador que recomendo vivamente.