Unha nova era

Remato de ler A noite da deusa, a última novela da profesora e escritora María López Sández que publica a Editorial Galaxia en Costa Oeste, a súa colección para lectorado mozo. Fágoo cun moi agradable saibo coma pouso: aventura, mitoloxía, feminismo, ecoloxismo e multiculturalismo amalgaman nesta historia dominada polo selo da fantasía épica, que agrada tanto polo atractivo e vertixinoso da súa trama coma polo intelixente das reflexións sociais e comportamentais ás que convida.

Unha comunidade de sacerdotisas e iniciadas vive no inframundo dende tempos inmemoriais entregada á protección e solidariedade entre as mulleres, oprimidas polos resortes violentos do patriarcal. Unha serie de elementos máxico-simbólicos axudan a que este apoio ás mulleres sexa posible por parte desta comunidade de sabias e oficiantes, mais o perverso Andros, encarnación da máis temible expresión do patriarcado, consegue arrebatar ás sacerdotisas algúns destes elementos xusto no intre no que a pitonisa da comunidade anuncia que está preto a noite da deusa, momento cósmico-mesiánico no que todo é posible, mesmo conseguir que bote a andar unha nova era de convivir igualitario entre mulleres e homes.

Velaí, en esencia, o ‘conflito’ que desata a trama desta novela gurgullante, chea de acción e poderosas personaxes que poñen en escena os conflitos que a todas as persoas nos (con)moven: o temor, a dúbida, a necesidade dos afectos, a resignación inmobilista, a ira cegadora, o sangue da memoria, a sabedoría das ancestras, a afouteza transgresora, a luz esperanzada.

Son moitas as influencias e homenaxes coas que López Sández tece este seu orixinal relato, tantas que sería prolixo tentar sequera enumeralas. Mais abondará con amentar dous títulos recentes que, no contexto literario galego, coido camiñan por vieiros paralelos: As meigas de Lupa (2012), de María Solar, e mais O ouro das lúas (2018), de Beatriz García Turnes. Con ambas comparte A noite da deusa a centralidade protagónica da reivindicación empoderada da muller dende a ficción iniciática, así como a súa xustísima loita por unha igualdade xenérica na que cómpre seguir traballando e que estas ficcións poñen de relevo de xeito tan transparente coma ameno.

Xa que logo, fronte ao imaxinario fantástico de épicas canónicas coma a de O señor dos aneis ou Harry Potter, López Sández apón unha alegoría feminista que denuncia aberracións e violencias absolutamente rexeitables: a ablación, o sometemento aos canons estéticos, a violación ou os amores de enfermiza submisión, entre outros. E todo dende unha temporalización actual e unha espacialización galega, pois non en van o telúrico Val das Mouras courelao adquire na novela unha importancia decisiva que espella a radicación ancestral e identificada desta historia tan de noso, con símbolos celtas, enclaves castrexos e árbores sagradas dos druídas abrazándoo todo.

Non menor importancia reviste tamén a reivindicación ecoloxista da obra, que en moitos treitos se volve xenuinamente panteísta e presenta as protagonistas fundidas con todos os restantes seres vivos (árbores, brión, aves…) nunha nova revisitación do mito de Xea e mesmo da moderna concreción que para el procurou James Lovelock na súa famosa Hipótese Gaia.

Escrita con extraordinaria fluidez, dona de hipnóticas descricións sensorialistas e plasticidade case que cinematográfica, A noite da deusa resultará unha lectura máis que suxestiva para aquelas persoas, mozas ou non, que anden á procura dunha historia de imparable aventura, forza simbólica e mensaxe comprometida e esperanzada. Un texto que confirma a María López Sández como unha das máis valiosas narradoras do noso momento literario.

[El Ideal Gallego e Diario de Ferrol, 12-7-2020]

Radiocrítica 6-4-2015

micro antigoVelaquí unha nova Radiocrítica emitida o luns día 6 de abril en Ames Radio (107.2 FM, accesible on line aquí). Nesta ocasión falei con Nazaret López de O faro escuro, de María López Sández (1:21); de Escritoras na Galicia do século XIX, editado por Carlos Andrés González Paz (10:00), de Dos días escuros, de Carmén Caramés Gorgal (14:12) e do disco-libro A gramola gominola (20:50).

Audio 1

Escrita volátil

o faro escuroMaría López Sández é unha sólida investigadora que, dende hai un tempo, diversificou a súa escrita iniciándose nos eidos da narrativa de ficción. O primeiro froito desa nova andaina foi A forma das nubes, prometedora novela curta coa que gañou o Premio de Narrativa Breve Repsol no 2012. A esta contribución inicial acaba de sumárselle O faro escuro, a obra coa que ficara finalista do último Premio de Novela por Entregas de la Voz de Galicia e que ve agora luz da man da Editorial Galaxia.

O faro escuro é unha narración de intriga que canxa perfectamente cos principios reitores do xénero policial: unha xornalista de éxito, Catalina Moscoso, é secuestrada sen móbil aparente e unha rapaza inspectora de policía, Elisa Neira, será a encargada de pescudar nas pistas que a conducirán a desvelar o misterio da súa desaparición para tentar rescatala san e salva.

O que vén despois é doado de imaxinar: trinta e un capítulos que reiteran a estrutura (recollida do fío da anterior entrega, mínimo desenvolvemento e suspense climático final que pide pola seguinte entrega), personaxes adoitos neste tipo de intrigas (un delincuente resentido e traumado, uns axudantes ben sabuxos e toda unha loxística de causas-efecto máis ou menos azarosas que van levando a un da man a través dunha prosa liviá que deixa correr o relato cara ao remate agardable).

A López Sández hai que lle agradecer a corrección no emprego das fórmulas propias do xénero, tamén os esforzos por manter a atención sobre o futuro dos acontecementos, por máis que os lectores perspicaces, alén da páxina 79, teñan que facer un exercicio de inocencia para non presupoñer o final.

lopez sandezNo debe, certas pasaxes obvias (o parágrafo derradeiro, poño por caso), a planicie caracteriolóxica dalgúns personaxes ou a falta de desenvolvemento doutros que moito prometían, esta última explicable, só en parte, polo constrinxidor da mecánica de trinta e unha entregas á que sometía o concurso, pero non defendible cando a novela se publica, libremente, fóra das bases dese certame, polo que podía terse redefinido, se se quixer.

Con todo, entendo que este O faro escuro (tan semellante a outros títulos e filmes ben coñecidos) ha ser unha lectura abondo entretida para os que andan á procura dun lecer vagaroso, sen complicacións extremas, que lles dea a oportunidade de regalar o olfacto cunha esencia literaria fresca e recendente, volátil, pero, polo mesmo, de fugacidade ben agradecida.

[El Ideal Gallego, Diario de Ferrol, 12-4-2004]