Letras musicais

Sons de NósOs mellores sons chegan ás nosas letras. Nos últimos meses foron varios os discos que apareceron no mercado nos que se musican textos galegos, en moitos casos de orixe literaria. Hoxe préstame dar razón aquí de tres deles, de procedencias ben diversas e estilos musicais dispares, mais todos coincidentes na aposta pola nosa lingua e, particularmente, a súa koiné poética como principal razón de ser.

O primeiro destes traballos leva por título Dende a beira do Masma e recolle trece temas nos que Xan Carballal, director da Escola Municipal de Música O Pallarego, pon melodía a temas de Antonio Noriega Varela, Manuel Leiras Pulpeiro, Álvaro Cunqueiro e Xosé Díaz Jácome.

As voces de Xulia Nogueira e Sabela Carballal acompañan o acordeón, a arpa, a zanfona, a guitarra, o clarinete, o violín, a viola, o chelo e as percusións para que os versos de Do ermo, Cantares gallegos ou Herba aquí e acolá cobren vida musical, confirmando, máis unha vez, a indubidable sonoridade da lírica mindoniense, que aquí corporeíza mercé á Fundación TIC lucense, dependente da Deputación Provincial.

ApelónNon menos interesante é a seguinte das propostas, neste caso chegada dende a cidade departamental e titulada Apelón. Quen a asina é un experimentado cantautor, cunha sólida traxectoria ás costas: Roger de Flor, unha das voces máis orixinais e independentes do actual panorama.

En Apelón, disco editado por Feiticeira Producións, inclúense tres temas galegos: “Estoupará”, “Ferrol Vello” e mais “Na ialma zoaba o vento”. Xunto a eles, outras cancións non menos literarias, como “Spring”, versión dun poema do gran poeta inglés William Blake. Mais a pluralidade de rexistros deste traballo é tamén perceptible na inserción de temas en castelán e italiano e, sobre todo, na variedade de estéticas ensaiadas, que integran por igual o rock, o pop ou os acenos country, entre outros.

Por último, o dúo 2naFronteira dá a luz Sons de Nós, a súa particular homenaxe á revista Nós e as Irmandades da Fala, das que este ano celebramos o centenario. Trece temas editados por Inquedanzas Sonoras nos que a felicísima voz de Carmen Penim se acompaña das virtuosas mans de Maurizio Polsinelli para recrear atmosferas de harmonio, piano e shruti box engalanadas de guitarras, violíns, violas de teclas, zanfonas, contrabaixos, baterías e percusións varias.

Dende a beira do MasmaSons de Nós dá a Euterpe o verso requintado de Eduardo Blanco Amor, o testemuñal de Xosé Velo, as liricidades de Fermín Bouza Brey, o dicir primeiro de Ricardo Carballo Calero, a voz inxel de Francisca Herrera Garrido, a arquitectura florida de Ramón Otero Pedrayo e o enxebrismo de Francisco Luis Bernárdez, compoñendo todos un retábulo sonoro de indubidable atractivo.

Non hai escusa, por tanto, para non se deleitar con Dende a beira do Masma, Apelón e mais Sons de Nós na tranquilidade do fogar, na vertixe do guiar automobilístico, nos minutos de lecer e ambientación laboral ou en calquera outra situación ou contexto. Boa compaña.

[El Ideal GallegoDiario de Ferrol, 6-3-2016]

A chegada de Batallán

habia que chegarHabía que chegar, velaí a mensaxe que propón un veterano do noso panorama musical como Luis Emilio Batallán nun novo disco de dez temas nos que mestura o musicado de poemas de autores clásicos coas letras propias.

Non me atrevo a xulgar se os blues, os acentos rock e a bossa nova que cruzan transversalmente moitos destes temas son ou non do mellor do autor, como este asegura na breve presentación que dispón como limiar a este libro-disco tan ben editado por Galaxia mercé aos bos oficios de Hayat Husein. O que si direi é que os temas nos que Cunqueiro, Rosalía ou mesmo María Mariño ceden os seus versos son, xaora, pezas de alta literatura, pero asáltame a dúbida de se cancións como, poño por caso, “Viva Lalín” (“Viva Lalín,/ con razón ou sen ela/… e chichi e chichi. Ie ie ie”) ou “Si choras” (“Si choras/ porque o sol se vai,/ as bágoas/ non che deixarán ver/ o brillo das estrelas”) non baixarán o nivel medio.

Había que chegar ofrece tamén outros extras de interese: un texto mínimo de Pablo Milanés, un dvd cun concerto en directo de Batallán e unha entrevista que con el mantivo Víctor F. Freixanes, un escrito de V. Araguas sobre el mesmo e o seu vencello co cantautor e aínda unhas estupendas fotos dos músicos e/ou o solista, con diversos amigos ou por só, alén doutras instantáneas de mérito que ilustran as temáticas das cancións.

Escoitar a Batallón cantando “Hai unha illa” de Cunqueiro, “Adiós ríos, adiós fontes” de Rosalía ou a música de “Brasil” (a letra xa é outra cousa) é unha delicia para os oídos que presta programar para inacabables replays.

A brincar con Paco Nogueiras

“Quero ser Rosalía de Castro,/ das súas fontes quero beber./ Ou Ferrín, coas súas Magnolias,/ ou Novoneyra e o seu Courel./ Quen me dera ser Curros Enríquez/ e chorar cos Pinos de Pondal,/ as Verbas de María Mariño,/ con Cabanillas un poema cantar./ Falar co Merlín de Cunqueiro./ Ser querido como é Castelao./ Ter Memoria como Neira Vilas/ e con Fole ler xuntos da man./ Cantar catro con Manuel Antonio./ Celso Emilio, na noite voar./ Ver con Dieste os Arquivos do Trasno./ Manuel María e os soños ceibar”.

Quen así canta é Paco Nogueiras nun dos seus temas do libro-cd-dvd Brinca vai!, que chega ao mercado dun selo sempre innovador: Kalandraka.

Brinca vai! non é un disco convencional. É un proxecto literario-musical no que o ludismo e o didactismo se dan a man para recrear todo un mundo de celebracións tradicionais a carón de temas importantes para a vida de noso como a ecoloxía ou a fraternidade universal.

Lonxe, ben lonxe, desas propostas pedagóxicas nas que o rigor dos deseños curriculares base todo o afogan, Nogueiras proponnos unha ducia de temas divertidísimos, musicalmente moi atractivos, que mesturan ritmos ben variados (reggae, rap, tecno, rock, pop, música electrónica, mesmo toques folk e tradicionais) para conseguir atraparnos dende a primeira nota e mergullarnos nun espazo para a ledicia colectiva, a ilusión por vivir e por cantar e brincar.

Por se non abondase, Brinca vai! contou coa inestimable axuda de David Pintor, responsable das magníficas ilustracións que acompañan o libro, e mais o Sr. Sagüillo (José Miguel Sagüillo), quen se responsabilizou da produción do dvd anexo que contén videoclips dos diversos temas do cd.

Todos os temas de Brinca vai!, compostos e arranxados polo propio Nogueira, son un excepcional material para o traballo na aula nunha franxa de idade que, por baixo, é idónea a partir dos seis-sete anos e, por riba, pode moi ben alcanzar os once-doce. Escribo ‘idade idónea’ á mantenta, pois calquera (neno ou adulto, do mundo do ensino ou non) pode achegarse a esta proposta e gozar con ela plenamente, xa que os ritmos son tan variados e contaxiosos que en poucos segundos un ha de se atopar prendido deles.

Brinca vai!, como produto, engade aínda outros extras moi apetecibles: uns textos de presentación de Juana Vázquez Silva e Manuel Cortés; as letras das cancións ilustradas por Pintor; unha entrevista co propio Nogueiras dando conta da orixe e elaboración da obra; consellos do Sr. Sagüillo para realizar novos videoclips sobre os temas e incluso un apartado final explicativo dalgúns “Segredos do Brinca vai!”.

Moi divertido, emocionante e optimista, este Brinca vai! é unha descarga músico-literaria de alta voltaxe, un lóstrego de ledicia polo que deixarse acompañar, porque non se pode renunciar á alegría de vivir, e menos se, como Paco Nogueiras nos lembra, podemos gozala en galego, coas nosas escritoras e escritores, as nosas celebracións e toda a nosa cultura. Aí o é.

 a           

Diario DC: uns zapatiños novos para Xosé María

Hoxe, ás oito e media da tarde, na Biblioteca de Quintela en Moaña, o dúo 2naFronteira preestreará ‘Zapatiños para Díaz Castro’, o avance do disco que ultiman con quince temas baseados en poemas dos Nimbos de Díaz Castro.

Os amigos da Lonxa Literaria —capitaneados por Xosé Daniel Costas Currás, quen recitará alí tamén versos do guitiricense— arrouparán este evento co que estes dous músicos homenaxean ao autor das Letras Galegas do 2014.

Oíranse ao pé do Atlántico a voz de Carmen Penim e o seu harmonio xunto ao piano e un outro harmonio de Maurizio Polsinelli.

Todo un espectáculo que promete momentos líricos inesquecibles e ao que convido a asistir a todos os que amen a música e a poesía. Para ir facendo boca, déixovos aquí unha mostra instrumental do que alí poderá escoitarse, que contén, amais, imaxes ben simbólicas do universo do poeta.

Toc toc

Coñecín o entregado e meritorio traballo de Pablo Díaz a partir da publicación hai tres anos de Tic tac, o libro-disco editado por Kalandraka con ilustracións de Marc Taeger que en pouco tempo se fixo un imprescindible da escena musical infantil galega.

Había naquel seu primeiro disco moito de intelixente amálgama entre os ritmos máis actuais e o tradicional oral elaborado, todo sen renunciar ao humor e a tenrura máis vivificantes.

Pois ben, ese personalísimo selo musical viuse revalidado nun seu novo traballo, Toc toc, desta volta editado por Galaxia na que é, hoxe por hoxe, unha das mellores coleccións galegas de álbums literario-musicais: Sonárbore.

Toc toc, fermosamente ilustrado por Nuria Díaz, leva no mercado unhas cantas semanas e xa se fixo co favor do público máis novo, tamén si co aplauso das familias, por suposto co doutros oídos finos. Non é de estrañar, pois hai neste traballo ritmos atractivos que mesturan con oficio o rock e a muiñeira, o pop e a pandeirada e unhas letras de retrousos que se gravan no acordo con abraiante facilidade, inzadas de mensaxes optimistas, reivindicativas e sutilmente afirmatorias do noso.

O que en Tic tac se gañaba coa orixinalidade do enfoque nos temas tratados (entrañables e imposibles amores entre xirafas e crocodilos; un rock & roll celtoporcino; nenas fisterrás delgadísimas que hai que ancorar á terra servíndose de traxes de metal para que non voen) neste Toc toc compénsase pola carga de positiva mensaxe respecto de temas sensibles (ecoloxismo, igualdade xenérica ou defensa das tradicións autóctonas como a do Apalpador, entre outros). Por descontado, incorporouse tamén o mellor do noso saber de séculos convenientemente actualizado, como o demostran a divertida versión do texto do romanceiro infantil tradicional “O piollo e a pulga”, que xa documentara en 1886 Xosé Pérez Ballesteros e, logo del, moitos outros folcloristas como Carré, Risco ou Murguía. E outro tanto podería dicirse do moi coñecido “Mazarico, pico, pico” e, xaora, do aproveitamento doutras figuras do imaxinario popular como, poño por caso, Pedro Chosco.

Toc toc sabe tirar partido musical a lugares ben adoitos, como a orquestra musical de animais, o mundo pirata ou as leas de ratos e gatos (moi revisitados neste tipo de propostas) e imprime sonoridade melódica a letras nas que a eufonía rimada, as onomatopeas e aliteracións gobernan harmonicamente.

Tiven a fortuna de comprobar como todo o que levo escrito se materializaba no fantástico directo co que Pablo Díaz e Olga Kirk como vocalistas, acompañados da súa banda (Dani Cerqueiro e Javier Naya á guitarra, Juan Tinaquero no baixo, Fran Amil á batería e Santi Cribeiro no acordeón), nos agasallaron onte á tarde ao público do Milladoiro na Casa da Cultura municipal, un concerto no que as músicas e letras ían e viñan dende o escenario ata a platea sobrevoando os palcos. A maxia da arte que fixo vibrar a nenas, nenos e tamén, abofé, aos que non nos resignamos a perder o que nos queda do pícaro que nos acena cosidiño nas costelas.

Toc toc é unha proposta de Pablo Díaz leda e esperanzada, unha aposta pola felicidade que chama á nosa porta e á que non deberiamos facer oídos xordos.

                                          https://myspace.com/play/song/o-reloxo-de-alberte-tic-tac-62208653-67962087

O reloxo de Alberte – Tic Tac de Pablo Díaz.