O monstruario poético de Aguiló

Teño querenza, dende hai tempo, polos versos do poeta mallorquino Josep Lluís Aguiló. Souben del vai para unha década, cando se fixo co Premio da Crítica ao mellor poemario en lingua catalá polo magnífico Monstres (2006), do que mesmo cheguei a traducir daquela uns poemas para o suplemento ‘A rama no aire’, que coordinaba o tamén poeta e pintor Anxo Pastor.

Por tanto, que agora a súa poesía reunida sexa traducida ao castelán pola prestixiosa colección Visor baixo o título Monstruos y otros non me produce sorpresa ningunha; antes ben, coido que non é senón a consecuencia natural dunha moi sólida traxectoria na que, alén do libro amentado, sobrancean obras como La biblioteca secreta (2004), L’estació de les ombres (2004) e Llunari (2008), textos todos que se compilan neste novo volume e que constitúen, xunto aos xuvenís Cants d’arjau (1986), a opera omnia dun autor sobresaliente.

Nos versos de Aguiló hai unha dicción substantiva, depurada de adxectivacións espurias, un discorrer en relanzos versais que gusta da música dos sintagmas, das alusións a espazos míticos de sonoro nome e, sobre todo, dunha arquitectura que emparenta, naturalmente, co poema discursivo, case narrativo, onde son gratas as referencias a espazos exóticos e lonxincuos, tantas veces imaxinarios, territorios da palabra que outros escritores bautizaron.

Os monstros literarios, os días do amor, os instantes fugaces nos que un misto se acende ou unha estrela esmorece, os pazos ocultos da memoria, as caravanas que cruzan os desertos, os paralelismos imposibles, a épica aérea, as parasitas e as normas do labirinto, a estática televisiva e letal, o cabo dos contos e os genii loci, os ollos de Argos, as flores de algodón, os espellos de tinta e o absurdo do Paradiso son algúns dos moitos motivos poetizados por Aguiló, poeta ao que tema ningún lle é refractario.

Monstruos y otros é tamén unha inmensa caixa de resonancia na que reverberan ecos amigos, dende Baudelaire ata Blake pasando por Shelley, Rimbaud ou Llul, nunha variación estesa e ubérrima que fai da arxila dos mestres devanceiros na cantería da verba unha sorte de Santa Compaña cómplice que Aguiló codifica nunha simbolística de particular selo: as unllas dos mortos, os mapas fantasma ou os tigres imaxinarios.

Foi un acerto, e grande, que os responsables de Visor contasen cun tradutor tan experimentado como o poeta e crítico profesor da Universidade das Illas Baleares Francisco Díaz de Castro, quen asina neste Monstruos y otros un traballo óptimo, pleno de achados no difícil transvase dunha poética como a de Aguiló, inzada de referencias culturais e cunha selección lexical moi vizosa no seu catalán baleárico.

Se, como escribe Aguiló, “la poesía/ sólo es ese poso que se queda/ una vez se ha olvidado este poema”, quero eu pensar que algo tamén de convite lírico ha quedar unha vez que ti, que andas agora nesta liña, remates de ler o comentario, que non pretende senón convencerte de que a literatura que verdadeiramente paga a pena acaba por traspasar todas as fronteiras ata ofrecérsenos, como neste caso, en traducións tan acuradas como Monstruos y otros da Colección Visor de Poesía, unha inmellorable ocasión para abeirar nunha das escritas máis sólidas da Insula Maior, a terra na que as columnas áureas de Randa sosteñen o universo orbe.

                                                          [El Ideal Gallego, Diario de Ferrol, 30-6-2014]

Visopoesía

Un bo amigo pon no meu coñecemento a aparición dunha nova entrega da interesante revista Atenea, voceiro do histórico Ateneo Ferrolán que chega con este ao número 42 dos publicados na súa xa longa andaina, comezada por volta de 1999,  o que converte esta cabeceira trimestral nunha das máis solidamente asentadas no actual panorama literario galego.

Nesta ocasión Atenea dedica as súas páxinas monograficamente ao mundo da poesía visual, eido que, malia todo, non gozou nunca de excesivo cultivo entre nós, o que fai esta entrega aínda máis valiosa.

O discurso icónico-textual que desenvolven os diversos creadores que participan da iniciativa dá boa idea do pulo e a calidade que este tipo de creación vai alcanzando nos últimos tempos. Técnicas variadas (dende o collage ata a fotografía con inserción textual, dende o caligrama ata a instantánea de instalacións, entre moitas outras), conceptualizacións diverxentes (visopoesía intervencionista, evocadora, paródica…) fan desta antoloxía de traballos un máis que interesante mosaico de propostas dun amplo abano de artistas galegos e foráneos, pois amais de visopoetas da Terra participan no monográfico autores dos Països Catalans e a capital do Estado.

Velaquí a nómina completa: Agustín Calvo Galán, Alfonso Rodríguez, Ana González Moro, Ángels Jornet Sagués, Artemio Lándoas, Baldo Ramos, Bartolomé Ferrando, Corporación Semiótica, Cristina Ferreiro, Jesús García Eiroá, Jorge Chamorro, José Francisco Varela Rial, Eliso, Marisol Gándara, Miguel Ángel Alonso Diz, Paulo Pardo Carrera, Rosanegra e Sergi Quiñonero.

Dinamitando fronteiras, implementando a comunicación da poesía discursiva e abríndose á experimentación, os colaboradores deste novo número de Atenea conseguiron unha suxestiva entrega que os amigos do Ateneo Ferrolán quixeron democratizar poñéndoa ao alcance de todos na Rede. Aqueles aos que vos proa a curiosidade, sabede que podedes saciala aquí.