Día de Feira XVIII

[Vertixe das augas. Foto Marcos Candia]

Días atrás, facendo balance dos títulos que nos últimos tempos foron aparecendo, preguntábame eu se o notorio descenso no número destes tivera algunha repercusión directa na calidade da oferta. Noutras palabras: quería saber se pensabades que un menor volume de publicación implicaba un nivel máis elevado nas obras que chegaban a se publicar.

A vosa resposta foi, desta volta, maioritariamente negativa; ou sexa, que case un setenta por cento (o 67% en concreto) credes que o feito de que se publicasen menos obras non fixo que as que si viron luz fosen de calidade máis escolleita, contra pouco máis dun trinta por cento (o 33%) que si que pensa que os libros que chegaron a comercializarse son máis selectos.

As opinións vertidas poden, coma sempre, interpretarse en diferentes sentidos. Mais creo que de entre todos eles hai un que sobrancea: se se publica menos e, proporcionalmente, non se publica mellor, debe inferirse que algo está a fallar entre os responsables editoriais que deciden as obras que van e que non van ao prelo.

Nunha situación tan delicada como a presente, cunha crise galopante que estreita as marxes de manobra da industria editorial de noso, non é conveniente que o olfacto na escolla dos títulos sexa tan dubidoso.

Seguir lendo

Advertisements

Día de Feira XVII

Hai uns días, á vista dos preparativos que tanto con motivo da celebración do vindeiro Día das Letras Galegas coma, sobre todo, por mor do Centenario Celso Emilio estaban a desenvolverse, pensei que conviña pulsar a opinión xeral nun Día de Feira sobre cal sería o persoeiro que concitaría maior atención ao longo deste ano que hai nada comezamos.

Pois ben, os resultados, máis unha vez, foron abouxadores. Por servirnos dun símil futbolístico, o encontro rematou cun contundente Celso Emilio 7—Valentín Paz Andrade 0. Ou o que é o mesmo: un 71% de vós está convencido de que o 2012 vai ser o Ano Celso Emilio, un esquelético 17% concede que ambos os dous serán o centro de atención e aínda un 12% entende que serán outros ou outras os que figurarán como protagonistas (quen sabe se pensando na aparición dalgún título destacado dalgún dos nosos máis afamados creadores do momento ou na concesión dalgún galardón internacional a un deles). O caso é que ninguén, absolutamente ninguén, cre que neste ano a figura de Paz Andrade vaia desprazar, mediatica e divulgativamente, a Celso Emilio.

Alén doutras consideracións que, con certeza, poderían facerse, interésame agora deixar sobre da mesa unha reflexión dirixida aos señores (e ás, desafortunadamente, poucas señoras) da RAG: ¿seguen a pensar que a súa elección para este ano foi a máis atinada tendo presentes todas as circunstancias?

Oxalá o noso circuíto literario dea unha proba de madurez deixando espazo para alentar a estas dúas figuras e a outras que neste ano merecen tamén especial acordanza (estou a pensar, por exemplo, no centenario da morte de Manuel Leiras Pulpeiro ou no bicentenario do nacemento de Francisco Añón). Sería un sinal inequívoco de que o noso pasado literario se percibe rico e diverso e de que os que somos os seus herdeiros sabemos honrar a memoria de todos estes astros da escrita.

Día de Feira XVI

[Luz que se apaga. Praia do Altar, Barreiros. Foto Marcos Candia]

Hai tres semanas propuxen no ‘Día de Feira’ unha pregunta: Que a RAG designe polo mes de xuño o autor/a ao que se dedicará o seguinte Día das Letras Galegas, ¿cres que fai diminuír a atención prestada ao autor/a do ano en curso no resto da anualidade? Partía eu da sospeita de que o anuncio temperán da nova ou novo homenaxeado restaban atención á autora ou autor do ano en curso, á vista do que leva ocorrendo nos últimos tempos. Pois ben, está claro que esa miña dedución é secundada en parte si e en parte non.

Algo máis do sesenta por cento (o 61% exactamente) opinades que, efectivamente, o feito de que cada mes de xuño se anuncie a vindeira ou vindeiro homenaxeado no ‘Día das Letras Galegas’ faille fraco favor ao protagonismo da autora ou autor distinguido no ano en curso. E probablemente os que así pensades tivestes na mente acontecementos tan notorios como o aínda recente Congreso Lois Pereiro, que foi cualificado por algúns, non casualmente, como ‘congreso secreto’, secuestradamente arrombado como estivo na súa publicitación institucional, clandestinamente esquecido da visibilización que merecían unhas xornadas dedicadas a quen era, enténdese, o autor do ano.

Mais case un corenta por cento de vós (o 39% para máis precisión) coida que ese anuncio estival da nova ou novo homenaxeado en absoluto estorba a celebración en curso. Neste sentido, debo aclarar que consultei algún amigo académico e que me confirmaron que é preceptivo que, na primeira reunión plenaria posterior ao 17 de maio, a RAG nomee a nova ou novo homenaxeado. Por tanto, na súa actuación a Academia non fai senón cumprir coas regras estatutarias. O que non impide, engado eu, que esa norma se cambie se o conxunto dos membros chega a estimar que un desprazamento temporal na designación axudaría a optimizar o sentido da celebración.

Independentemente de que sexamos dun ou doutro parecer, o que é innegable é que dende o momento no que se soubo que o vindeiro ‘Día das Letras Galegas’ ía ser para Valentín Paz Andrade os medios de comunicación de masas —e, tamén si, as editoras e demais— puxeron a funcionar as súas maquinarias e comezaron a, imos deixalo en ‘repartir’ a súa atención, con este novo e importante nome da nosa literatura. Se a iso lle sumamos a coincidencia efemerística (pénsese no Ano Cunqueiro), que nunca se sabe cando vai cadrar (e lémbrese que o próximo é o Ano Celso Emilio), penso que se comprende ben como é que un creador da altura de Lois Pereiro foi perdendo gas massmediático, analítico e lector a partir de mediados de ano.

Insisto: o debate está aberto e a RAG debería considerar os pros e os contras da data na que revela as e os designados co ‘Día das Letras Galegas’. Todos desexamos que o barco desta celebración navegue esplendoroso, mais para iso convén non erguer brétemas innecesarias dende Terra.

Día de Feira XV

Hai dúas semanas quixen pulsar a vosa opinión sobre un asunto que me parecía de non pouco interese: ¿que territorio mediático ten, hoxe por hoxe, máis peso na difusión da nosa literatura: as páxinas culturais dos xornais e das revistas ou as redes sociais, webs e blogs literarios?

Pois ben, semana e media máis tarde, o suplemento “Babelia” do xornal El País publicaba un monográfico que titulaba “La crítica literaria contra las cuerdas” no que, entre outras cuestións, se lles preguntaba a unha morea de colegas de diversos medios por temas como se o avance dos medios en Internet está provocando un cambio na crítica e no papel dos suplementos periodísticos e das revistas literarias; se debe ser este ou estoutro o rol de revistas e suplementos respecto dos espazos da Rede e mesmo se a crítica ten que ser dunha determinada maneira nun mundo como o de Internet, onde tanto se pode informar como desinformar.

Fica demostrado, pois, que a atención que pensei que era bo prestarlle a este tema é algo que tamén outros senten, así que supoño que iso explica a vosa sempre xenerosa participación na enquisa, que desvelou un resultado moi clarificador: practicamente tres de cada catro de vós (para ser exactos o 74%) cre que, nestes momentos, as redes sociais, webs e blogs literarios son máis decisivos á hora de dar a coñecer e valorar a nosa escrita que os suplementos dos xornais e as páxinas das revistas culturais e/ou especializadas, que só para un 26% son a primeira opción para informarse.

Seguir lendo

Día de Feira XIV

[Mareas mortas. Marcos Candia]

Son perfectamente consciente de que a pregunta que desta volta propuxen no Día de Feira (¿Cres que Arcadio López Casanova debería rexeitar o Premio da Cultura Galega?) é, non só problemática, senón que pode chegar a erguer máis dunha suspicacia.

Para evitar estas últimas aclararei que teño na máis alta consideración a traxectoria autorial do poeta do Páramo e que, profesionalmente, esta miña máis que positiva valoración foi referendada mesmo en traballos comúns, pois tiven a fortuna —e a honra— de prologar algún dos seus libros. E escribo isto para desfacer calquera lectura avesa que pretenda ver na formulación da miña pregunta un xeito sutil de deslucir o aplauso pechado que sempre me mereceron tanto a poesía coma o ensaio deste autor.

Por tanto, se convidei a responder a cuestión foi porque entendín que esa polémica xa circulaba (e coido que circula) pola Rede e noutros medios, así que o único que quixen foi pulsar a vosa opinión sobre do particular.

Pois ben, nesta ocasión o resultado das vosa votacións foi un dos máis igualados de todos os Días de Feira. Un 63% pensades que procede que López Casanova rexeite o premio e un 37%, pola contra, coida que debe aceptalo.

Entendo que os que opinades que o poeta debe aceptar o galardón estimades que, por riba de cuestións sociopolíticas contextuais, o que se distingue é a excelencia literaria dun autor e que ese recoñecemento non debería de verse cuestionado a través da polémica da concesión, que, segundo os que así pensades, contribúe a subnormalizar a nosa cultura, que ten de superar as tendenciosidades extraliterarias que o caso aviva, amosándose así verdadeiramente culta, democrática e respectuosa coas institucións, á marxe de quen as ocupa temporalmente.

Da súa parte, os que considerades que López Casanova debe refugar o premio intúo que opinades que, déase a quen se lle dea (porque sospeito que non discutides os méritos como autor do lucense), tal e como é concibido este premio na actualidade, non é senón unha mostra máis dese espírito regresivo e de destrución sistemática dos nosos sinais identitarios promovido por quen concede a distinción, que —sempre interpretando o voso parecer— rebaixa a carga simbólica e práctica dun premio que naceu como nacional e desactiva o recoñecemento económico do mesmo para convertelo nunha gala de mascarada da cultura galega desemantizada que, á mantenta, os responsables públicos están a fomentar.

O debate queda aberto a partir de agora. Agardo os vosos comentarios baixo estas liñas, se é que coidades que o tema o merece.