Ética e estética de Manuel García Barros

A figura de Manuel García Barros érguese como a dun xigante ético que atravesa dende finais do século XIX ata o último cuarto do século XX. O seu galeguismo indobregable —polo que foi castigado co cárcere en varias ocasións—, o seu anticaciquismo firme, o seu espírito librepensador, a súa defensa da causa dos menos favorecidos socialmente e os máis humildes e a súa adhesión inquebrantable á bandeira da lingua e da cultura propia fan del un exemplo de entrega e enteireza que hoxe, máis ca nunca, cómpre recoñecer e admirar.

Por iso a recuperación da súa escrita é tan valiosa. Porque (re)lendo o que verteu sobre o papel será máis doado comprender ata que punto o seu legado segue a ser, case medio século despois do seu pasamento, modélico e inspirador.

Conscientes desta verdade palpitante, os investigadores Carlos Loureiro Rodríguez e Xesús Domínguez Dono, ambos e dous estradenses e conterráneos de García Barros, veñen de publicar Estampas desde o Val. Artigos xornalísticos 1901-1963, unha moi ampla recolleita de ensaios do autor que compila case medio cento de textos nos que se condensa o esencial do seu pensamento sociopolítico, cultural e lingüístico.

A presente escolma pon por xunto obra producida ao longo de máis de seis décadas, fundamentalmente publicada en xornais de época, pero tamén nalgúns casos estritamente inédita. Ao ter visto a luz en etapas históricas e momentos sociais ben diferentes (dende a monarquía de Alfonso XIII ata a ditadura franquista, pasando pola II República e a Guerra Civil), as temáticas e motivos tratados varían moito. Deste xeito, conviven dende ensaios centrados nos costumes, idioma e símbolos de noso (a música tradicional, figuras históricas como a do Mariscal Pero Pardo de Cela, viaxes galeguistas ao Pico Sacro, apoloxías da lingua), pasando por textos especificamente políticos (sobre o Estatuto de Autonomía, o anticaciquismo ou o galeguismo), ata aqueloutros máis atentos á actualidade sociocultural da súa Estrada natía (pranto polo pasamento dos irmáns Valladares e outras realidades da bisbarra ullá).

Cómpre salientar nestas prosas de García Barros a eficiencia do seu didactismo: sen descoidar a fasquía máis estética, os textos non perden nunca de vista o afán intervencionista, pois foron maioritariamente publicados en medios que pretendían chegar ao pobo e mobilizalo, polo que na súa redacción o afán literario aprendeu a convivir coa transmisión diáfana das ideas a un público xeral.

Aparecidos en El Eco de Galicia, El Emigrado (sobre todo), A Fouce, Céltiga, El Áncora, El País de Pontevedra, Galicia, A Nosa Terra e Vieiros, cando non inéditos, estes ensaios poñen de manifesto tamén a coherencia e fidelidade de García Barros aos seus principios democráticos e galeguistas, o que coa chegada da ignominia franquista lle causou graves prexuízos, pois case octoxenario foi preso e xa antes perdera a posibilidade de exercer o maxisterio, mais non cedeu ás presións persoais e familiares e mantívose firme ata o derradeiro alento.

Oportuna e meritoria esta edición de Carlos Loureiro Rodríguez e Xesús Domínguez Dono de Estampas desde o Val. Artigos xornalísticos 1901-1963, un volume que actualiza para as novas promocións a figura senlleira de Manuel García Barros, exemplo de dignidade, de compromiso e de talento ao servizo do país e da súa xente, que ha merecer sempre admirativo aplauso e rendido agradecemento.

[El Ideal Gallego e Diario de Ferrol, 24-5-2020]

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s